पॉलीयुरेथेन उत्पादनांचे सुरक्षित भविष्य

४ ऑगस्ट २०२० रोजी, युरोपीय प्राधिकरणांनी डायआयसोसायनेटमुळे संभाव्यतः होणाऱ्या श्वसन आणि त्वचेच्या संवेदनशीलतेला लक्ष्य करून, REACH अंतर्गत डायआयसोसायनेटवर एक नवीन निर्बंध स्वीकारला.

२ डिसेंबर २०२१

 पॉलीयुरेथेननियम

एका नवीन अभ्यासाचा उद्देश पारगम्यता मोजण्यासाठी प्रायोगिक पद्धती विकसित करणे आहे.

रीच (REACH - Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) हा युरोपियन युनियनचा एक नियम आहे, जो रसायनांमुळे निर्माण होऊ शकणाऱ्या धोक्यांपासून मानवी आरोग्य आणि पर्यावरणाचे संरक्षण सुधारण्यासाठी, तसेच युरोपियन युनियनच्या रसायन उद्योगाची स्पर्धात्मकता वाढवण्यासाठी स्वीकारण्यात आला आहे.

पॉलीयुरेथेन (PU) ॲडेसिव्ह आणि सीलंट हे ऑटोमोटिव्ह, फर्निचर, बांधकाम आणि पॅकेजिंग यांसारख्या विविध उद्योगांमधील अनेक उत्पादनांमध्ये वापरण्यासाठी सुरक्षित आहेत. पॉलीयुरेथेनच्या उत्पादनासाठी ॲरोमॅटिक किंवा ॲलिफॅटिक डायआयसोसायनेटची आवश्यकता असते. स्थापित सुरक्षा उपायांनुसार वापरल्यास हे सुरक्षित असतात. PU उत्पादन प्रक्रियेमध्ये, पॉलिओल्ससोबत अभिक्रिया करणारे डायआयसोसायनेट प्रत्यक्षात वापरले जातात, त्यामुळे ते तयार पॉलीयुरेथेन उत्पादनांमध्ये अस्तित्वात राहत नाहीत. हा निर्बंध पॉलीयुरेथेन ॲडेसिव्ह आणि सीलंटच्या वापरावर बंदी घालत नाही, परंतु त्यांच्या सुरक्षित वापरासाठी प्रशिक्षणाची आवश्यकता निश्चित करतो. त्यामुळे, PU ॲडेसिव्ह आणि सीलंटचा वापर मोठ्या प्रमाणावर सुरूच राहील, कारण ते विविध प्रकारच्या उपयोगांमध्ये बहुपयोगी आहेत आणि PU मध्ये असलेले सर्व गुणधर्म असलेली उत्पादने तयार करू शकणारे दुसरे कोणतेही तंत्रज्ञान अस्तित्वात नाही.

रीच नियमन EC/1907/2006 हे रासायनिक पदार्थांचे उत्पादन आणि वापर, तसेच मानवी आरोग्य आणि पर्यावरण या दोन्हींवर होणाऱ्या त्यांच्या संभाव्य परिणामांशी संबंधित आहे. रीच अंतर्गत ४ ऑगस्ट २०२० रोजी लागू करण्यात आलेल्या निर्बंधानुसार, वजनाने ०.१% पेक्षा जास्त मोनोमेरिक सांद्रता असलेल्या डायआयसोसायनेटच्या (एकट्याने किंवा संयोगात) औद्योगिक किंवा व्यावसायिक वापरकर्त्यांसाठी प्रशिक्षण आणि लेबलिंग आवश्यकता निर्दिष्ट केल्या आहेत. हा निर्बंध अशा कोणत्याही कार्याला लागू होतो, जिथे डायआयसोसायनेटच्या संपर्कात येण्याची शक्यता असते. ग्राहकांद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या पीयू (PU) उत्पादनांना तो लागू होत नाही. ग्राहक उत्पादनांसंबंधी एक वेगळा निर्बंध आधीच लागू करण्यात आला आहे.

अनिवार्य प्रशिक्षण आवश्यकता

डायआयसोसायनेटचे व्यावसायिक आणि औद्योगिक वापरकर्ते स्वतःसाठी आणि त्यांच्या कर्मचाऱ्यांसाठी प्रशिक्षण पूर्ण करून घेण्यास जबाबदार असतील. व्यवस्थापकांनाही प्रशिक्षणाची आवश्यकता असेल. पुरवठादार केवळ वापरकर्त्यांना प्रशिक्षणाच्या गरजेबद्दल माहिती देण्यासाठी जबाबदार असले तरी, ते कामगारांना प्रशिक्षण देण्यासाठी जबाबदार नाहीत. माहिती मिळाल्याबद्दल वापरकर्त्यांकडून पुरवठादारांना कोणत्याही पुष्टीकरणाची आवश्यकता नाही. वितरकांनी पुरवठादारांकडून मिळालेली माहिती त्यांच्या ग्राहकांपर्यंत पोहोचवली पाहिजे.

प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्र, ज्यामध्ये परीक्षा उत्तीर्ण होणे समाविष्ट आहे, ते २४ ऑगस्ट २०२३ पर्यंत पूर्ण केलेले असणे आवश्यक आहे. कर्मचाऱ्यांना दिलेल्या प्रशिक्षणाची नोंद नियोक्त्यांनी ठेवली पाहिजे. दर पाच वर्षांनी प्रशिक्षणाचे नूतनीकरण करणे आवश्यक असेल. जोखमीच्या विविध पातळ्यांनुसार प्रशिक्षणाचे तीन स्तर आहेत. त्यामुळे, प्रत्येक व्यक्तीसाठी आवश्यक प्रशिक्षणाची सामग्री, ती व्यक्ती ज्या जोखमीच्या पातळीला सामोरे जाते त्यावर अवलंबून असेल.

नवीन पीयू प्रशिक्षण प्लॅटफॉर्म

FEICA, युरोपियन डायआयसोसायनेट अँड पॉलिओल प्रोड्युसर्स असोसिएशन (ISOPA), युरोपियन अलिफॅटिक आयसोसायनेट्स प्रोड्युसर्स असोसिएशन (ALIPA), आणि पॉलीयुरेथेन उद्योगातील इतर अनेक उद्योगांच्या समन्वयाने, संपूर्ण युरोपमधील उत्पादक आणि व्यावसायिक वापरकर्त्यांसाठी डायआयसोसायनेटचा सुरक्षित वापर सुनिश्चित करण्याकरिता एक व्यापक प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी कठोर परिश्रम घेत आहे. अशाप्रकारे, FEICA हे देखील सुनिश्चित करते की संपूर्ण युरोपमधील PU युक्त चिकटवणारे पदार्थ (adhesives) आणि सीलंट्सचे सर्व अंतिम वापरकर्ते डायआयसोसायनेट सुरक्षितपणे हाताळत राहतील. नोव्हेंबर २०२१ मध्ये इंग्रजीमध्ये एक प्रशिक्षण प्लॅटफॉर्म सुरू करण्यात आला. १ डिसेंबरपासून तो जर्मन भाषेत उपलब्ध होईल.

हे प्लॅटफॉर्म संपूर्ण युरोपियन युनियनमध्ये उपलब्ध असेल आणि २०२२ च्या मध्यापर्यंत सर्व प्रशिक्षण साहित्य युरोपियन युनियनच्या प्रत्येक भाषेत उपलब्ध करून दिले जाईल. युरोपियन पीयू ॲडेसिव्ह आणि सीलंटच्या सर्व अंतिम वापरकर्त्यांसाठी मोफत प्रशिक्षणाचे व्हाउचर www.feica.eu वर उपलब्ध आहे. याव्यतिरिक्त, वैयक्तिक वर्ग प्रशिक्षणासाठी प्रशिक्षण साहित्य उपलब्ध असेल.

लेबलिंग जबाबदाऱ्या

२४ फेब्रुवारी २०२२ पासून, औद्योगिक किंवा व्यावसायिक वापरासाठी असलेल्या आणि वजनानुसार ०.१% पेक्षा जास्त एकूण मोनोमेरिक सांद्रता असलेल्या उत्पादनांवर एक वाक्य/लेबल लावणे बंधनकारक आहे. ते वाक्य असे असू शकते: “२४ ऑगस्ट २०२३ पासून, या उत्पादनाच्या औद्योगिक किंवा व्यावसायिक वापरापूर्वी पुरेसे प्रशिक्षण घेणे आवश्यक आहे.” REACH अंतर्गत ४ ऑगस्ट २०२० रोजी लागू केलेल्या निर्बंधात लेबलच्या तपशिलांविषयी (उदा. आकार, स्थान किंवा भाषा) कोणतीही अतिरिक्त माहिती दिलेली नाही. आम्ही सर्व संबंधित पक्षांना जोरदार प्रोत्साहन देतो की त्यांनी शक्य तितक्या लवकर लेबलिंगची तरतूद करण्यास सुरुवात करावी आणि अद्यतनांसाठी FEICA वेबसाइट नियमितपणे तपासावी.